SANG AJI SAKA

SANG AJI SAKA
Kabaosang dawege dumun wenten jagat sane kawastanin jagat Majati. Jagat Majatine wiakti jagat sane kalintang becik. Tanahnyane subur,cocok  pisan anggen genah pertanian. Sakewanten kala punika jatmane sane wenten ring Majapati , tan pisan uning ring kaweruhan pertanian, kantun tambet-tambet,napi malih kaweruhan aksara, agama, sastra, kalih piranti-piranti lianan durung uningin ipun. Ingguh majalaran antuk kawentenane sapunika manawi sampun sangkaning kaagungan Hyang Prama Kawi, raris Ida nyupat jagat Majapati, antuk ngriptayang jatma mautama sane mapesengan Sang Aji Saka.
Para pamiarsa satua Bali sane wangiang titian, sesampun Sang Aji Saka embas, saha tan kacritayang kauripane dawege alit. Ida sampun duur tur madue pusaka keris,kadulurin parekan kakalih,sane mawasta I Sambada miwah I Dora. Sanunggil rahina Ida Sang Aji Saka geginane ngurukang panjake sane wenten ring Majati indik kaweruhan iwawu sane kaurukang olih Sang Aji Saka. Nyabran dina Ipanjak muponin muponin kauripan mabekel antuk kaweruhan sane dahat mautama punika. Mawastu raris degdeg jagate,mupu sarwa tinandur,murah sarwa tinuku. Sampun landuh jagate ring Majapati,metu malih kayun Sang Aji Saka pacang nglimbakang ngicen kaweruhan ka jagate lianan, wantah jagat belat Negara mawasta jagat Medang Kambulan. Sadurung ida mamargi raris ngandika ring parekanne,sapuniki pangandikanne :”Bapa ajak dadua tiang lakar nglimbakang ngicen pangajah,jani baang tiang tugas: bapa Dora ngebag keris pusakane dini,Bapa sambada ngiring tiang ka jagat Medang Kambulan,yan ada anak nagih kerise ene lenan teken tiang eda pesan baanga. “maka kalih parekane ngiring sapangandikan Sang Aji Saka.
Gelising satua mamarga Sang Aji Saka kairing olih I Sambada. Tumuli Ida munggah sampan ngarungin segara,siang dali Ida ring tengah segarane sambilang ida makayun-kayun ring dija manawi sampun rauh sampane sane linggihin Ida.Tan pararapan kala tengah wengi saget kacingak sesuar ring pondokan tan edoh saking tepi segarane.sada gegeson Ida ngojog pondoke sane madaging suar,saget kacunduk ring anak lingsir lanang istri tan mari ida mabaos-baos,sujatine anak lingsir punika majanten Sang Pandita,nanging lacur ida nenten madue putra turmaning ne mangkin kanjekan ida polih giliran ngaturang caru,tetadahan ratune ring Medang Kambulan marupa ajeng-ajengan maulam jatma adiri,adeng siu,jejanganan,miwah inum-inuman marupa sajeng,mangda katur rahinane benjang. Duaning nelesek pisan galahe,raris cutetang bebaosane. Sang Aji Saka misadia pacang dados ulam ajengan bogan Sang Nata Ratu ring Medang Kambulan.
Dumun Sang Nata Ratu sane nyeneng ring Medang Kambulan nenten sios wantah raksasa. I Dewata Cengkar pesengane.Paripolahnyane kalangkung kaon,setata nadah jatma pinaka ulamnyane.Santukan sampun titah Sang Hyang Suung, momo angkarane nenten pacang matuuh panjang nadaksara raris wenten anak mautama pacang nulungin Ida anake lingsir maka kalih punika. Paigumam Sang Pandita sareng Sang Aji Saka duk wengine sampun puput,wantah Sang Aji Saka pinaka ulam caru. Benjangne pasemengan pisan Ida Pandita sakeluwarga mamarga ka Puri Medang Kambuhin kairing olih kaula-kaulane maduluran makta tatadahan sareng Sang Aji Saka. Tan kocap ring margi,saget sampun rauh ring Puri wyakti angob I Dewata cengkar nyingak aturane tios ring sane sampun-sampun. Tumuli ngandika Dewata Cengkar”sakonden kola nadah carune,men ape lakar tunas bapa ?” sapunika baosne. Masaur Sang Aji Saka “Ratu sang prabhu sadurung titiang padem,wenten sane lungsur titiang,wantah nunas tanah alumbang destar titiang punika pacang wehin bapak titiange (Sang Pandhita).” Mawali nimbal Dewata cengkar,”beh alumbung udeng cai nunas tanah lakar anggo apa ?” sapalaan nunas aektar apang ada anggon martiwi, lamun keto lautang kesesang turmaning sikut tanahe,kola siba enggalan Makita nadah sapunika baos Dewata Cengkar. Digelis Sang Aji Saka ngelus destar raris kasikut tanahe. Sampun saking pangentas Hyang Widhi,lipetan destare nenten telas-telas anggen nyikut tanah,raris Dewata Cengkar karag-kirig nyampingin muncuk destare sane sayan ngedoh-ngedohan,sampun rauh reke ring tepi siring,taler kantun nglumbang-nglumbangang raris katambakin Olih Dewata Cengkar nanging nenten mrasidayang pamuput kagulung tur kacemplungan Dewata Cengkar ka tengah segarane ngantos tan maurip malih. Sasedan Prabhu Dewata Cengkar,panjak Medang Kambulan sami marasa ledang, saha tan mari ngangkat Sang Aji Saka mangda dados Prabhu ngentosin Dewata Cengkar. Pinunas I panjak kadagingin,Raris sang Aji Saka dados Prabhu ring Medang Kambulan.
Ceritayang sampun Aji saka dados Prabhu ring Medang Kambulan eling ring keris pusakane,saha digelis ngandikanin parekanne sambada mangda ngambil ka Majapati.
I Sambada tan purun tulak ring titah Aji Saka,digelis ipun lunga ka Majapati. Sarauhe ring Majapati tan mari ngojog genah I Dora jaga ngarauhin titah Sang Aji Saka. Nanging I Dora tan ngwehin kerise I sambada duaning wenten piteket Sang Aji Saka duke dumum,”Dora yan ada anak nagih pusakane,elenan teken tiang,de pesan baanga.” Raris parekanne maka kalih sami-sami pageh nyuun pangandika mawetu rebat marebatin keris,nyantos maka kalih parekanne padem. Indik sapadem parekan maka kalih kapireng olih Aji Saka,pramangkin ida pariselsel ring raga,rumasa ring raga iwang ngicen tugas ring parekanne maka kalih wastu ngemasin padem. Duaning kangen   ring parekan saying, raris Aji Saka makarya pangeling-eling sane masuara :
hana caraka
Gata mangaba sawala,
Pada jayanya”
Tegesipun:
Wenten parekan saying kakalih
Sami-sami rauh nampa nyuun surat madaging titah,
Nanging maka kalih padem antuk sami-sami pageh ipun nyuun pangandika.”
Inggih pamiarsa satua sane wangiang titiang, malarapan satua punika kasengguh olih para panglingsire ngawetuang abjad aksara Bali sane kapiara rauh mangkin,dumadak mangda ajeg rauh kawekas. Yaning tarka sukseman daging satua ring ajeng,kirang langkung majalaran nelebang sari-sarining daging Sang Hyang Aji Saraswati minakadi sastra, agama, luir tutur sinah I manusa ngmangguhang karahajengan pingkalih jagate gemuh landuh tan kirang sandang miwah pangan.
                                                           
 Kaketus saking buku :
 Satua Bali, Penerbit PWII Bali

           

Komentar

Postingan Populer