SANG AJI SAKA
SANG AJI SAKA
Kabaosang
dawege dumun wenten jagat sane kawastanin jagat Majati. Jagat Majatine wiakti
jagat sane kalintang becik. Tanahnyane subur,cocok pisan anggen genah pertanian. Sakewanten kala
punika jatmane sane wenten ring Majapati , tan pisan uning ring kaweruhan
pertanian, kantun tambet-tambet,napi malih kaweruhan aksara, agama, sastra,
kalih piranti-piranti lianan durung uningin ipun. Ingguh majalaran antuk
kawentenane sapunika manawi sampun sangkaning kaagungan Hyang Prama Kawi, raris
Ida nyupat jagat Majapati, antuk ngriptayang jatma mautama sane mapesengan Sang
Aji Saka.
Para
pamiarsa satua Bali sane wangiang titian, sesampun Sang Aji Saka embas, saha
tan kacritayang kauripane dawege alit. Ida sampun duur tur madue pusaka
keris,kadulurin parekan kakalih,sane mawasta I Sambada miwah I Dora. Sanunggil
rahina Ida Sang Aji Saka geginane ngurukang panjake sane wenten ring Majati
indik kaweruhan iwawu sane kaurukang olih Sang Aji Saka. Nyabran dina Ipanjak
muponin muponin kauripan mabekel antuk kaweruhan sane dahat mautama punika.
Mawastu raris degdeg jagate,mupu sarwa tinandur,murah sarwa tinuku. Sampun
landuh jagate ring Majapati,metu malih kayun Sang Aji Saka pacang nglimbakang
ngicen kaweruhan ka jagate lianan, wantah jagat belat Negara mawasta jagat
Medang Kambulan. Sadurung ida mamargi raris ngandika ring parekanne,sapuniki
pangandikanne :”Bapa ajak dadua tiang lakar nglimbakang ngicen pangajah,jani
baang tiang tugas: bapa Dora ngebag keris pusakane dini,Bapa sambada ngiring
tiang ka jagat Medang Kambulan,yan ada anak nagih kerise ene lenan teken tiang
eda pesan baanga. “maka kalih parekane ngiring sapangandikan Sang Aji Saka.
Gelising
satua mamarga Sang Aji Saka kairing olih I Sambada. Tumuli Ida munggah sampan
ngarungin segara,siang dali Ida ring tengah segarane sambilang ida
makayun-kayun ring dija manawi sampun rauh sampane sane linggihin Ida.Tan
pararapan kala tengah wengi saget kacingak sesuar ring pondokan tan edoh saking
tepi segarane.sada gegeson Ida ngojog pondoke sane madaging suar,saget kacunduk
ring anak lingsir lanang istri tan mari ida mabaos-baos,sujatine anak lingsir
punika majanten Sang Pandita,nanging lacur ida nenten madue putra turmaning ne
mangkin kanjekan ida polih giliran ngaturang caru,tetadahan ratune ring Medang
Kambulan marupa ajeng-ajengan maulam jatma adiri,adeng siu,jejanganan,miwah
inum-inuman marupa sajeng,mangda katur rahinane benjang. Duaning nelesek pisan
galahe,raris cutetang bebaosane. Sang Aji Saka misadia pacang dados ulam
ajengan bogan Sang Nata Ratu ring Medang Kambulan.
Dumun
Sang Nata Ratu sane nyeneng ring Medang Kambulan nenten sios wantah raksasa. I
Dewata Cengkar pesengane.Paripolahnyane kalangkung kaon,setata nadah jatma
pinaka ulamnyane.Santukan sampun titah Sang Hyang Suung, momo angkarane nenten
pacang matuuh panjang nadaksara raris wenten anak mautama pacang nulungin Ida
anake lingsir maka kalih punika. Paigumam Sang Pandita sareng Sang Aji Saka duk
wengine sampun puput,wantah Sang Aji Saka pinaka ulam caru. Benjangne
pasemengan pisan Ida Pandita sakeluwarga mamarga ka Puri Medang Kambuhin
kairing olih kaula-kaulane maduluran makta tatadahan sareng Sang Aji Saka. Tan
kocap ring margi,saget sampun rauh ring Puri wyakti angob I Dewata cengkar
nyingak aturane tios ring sane sampun-sampun. Tumuli ngandika Dewata Cengkar”sakonden
kola nadah carune,men ape lakar tunas bapa ?” sapunika baosne. Masaur Sang Aji
Saka “Ratu sang prabhu sadurung titiang padem,wenten sane lungsur
titiang,wantah nunas tanah alumbang destar titiang punika pacang wehin bapak
titiange (Sang Pandhita).” Mawali nimbal Dewata cengkar,”beh alumbung udeng cai
nunas tanah lakar anggo apa ?” sapalaan nunas aektar apang ada anggon martiwi,
lamun keto lautang kesesang turmaning sikut tanahe,kola siba enggalan Makita
nadah sapunika baos Dewata Cengkar. Digelis Sang Aji Saka ngelus destar raris
kasikut tanahe. Sampun saking pangentas Hyang Widhi,lipetan destare nenten
telas-telas anggen nyikut tanah,raris Dewata Cengkar karag-kirig nyampingin
muncuk destare sane sayan ngedoh-ngedohan,sampun rauh reke ring tepi siring,taler
kantun nglumbang-nglumbangang raris katambakin Olih Dewata Cengkar nanging
nenten mrasidayang pamuput kagulung tur kacemplungan Dewata Cengkar ka tengah
segarane ngantos tan maurip malih. Sasedan Prabhu Dewata Cengkar,panjak Medang
Kambulan sami marasa ledang, saha tan mari ngangkat Sang Aji Saka mangda dados
Prabhu ngentosin Dewata Cengkar. Pinunas I panjak kadagingin,Raris sang Aji
Saka dados Prabhu ring Medang Kambulan.
Ceritayang
sampun Aji saka dados Prabhu ring Medang Kambulan eling ring keris
pusakane,saha digelis ngandikanin parekanne sambada mangda ngambil ka Majapati.
I
Sambada tan purun tulak ring titah Aji Saka,digelis ipun lunga ka Majapati.
Sarauhe ring Majapati tan mari ngojog genah I Dora jaga ngarauhin titah Sang
Aji Saka. Nanging I Dora tan ngwehin kerise I sambada duaning wenten piteket
Sang Aji Saka duke dumum,”Dora yan ada anak nagih pusakane,elenan teken
tiang,de pesan baanga.” Raris parekanne maka kalih sami-sami pageh nyuun
pangandika mawetu rebat marebatin keris,nyantos maka kalih parekanne padem.
Indik sapadem parekan maka kalih kapireng olih Aji Saka,pramangkin ida
pariselsel ring raga,rumasa ring raga iwang ngicen tugas ring parekanne maka
kalih wastu ngemasin padem. Duaning kangen ring parekan saying, raris Aji Saka makarya
pangeling-eling sane masuara :
“hana caraka
Gata mangaba sawala,
Pada jayanya”
Tegesipun:
Wenten parekan saying kakalih
Sami-sami rauh nampa nyuun surat
madaging titah,
Nanging maka kalih padem antuk
sami-sami pageh ipun nyuun pangandika.”
Inggih
pamiarsa satua sane wangiang titiang, malarapan satua punika kasengguh olih
para panglingsire ngawetuang abjad aksara Bali sane kapiara rauh
mangkin,dumadak mangda ajeg rauh kawekas. Yaning tarka sukseman daging satua
ring ajeng,kirang langkung majalaran nelebang sari-sarining daging Sang Hyang
Aji Saraswati minakadi sastra, agama, luir tutur sinah I manusa ngmangguhang
karahajengan pingkalih jagate gemuh landuh tan kirang sandang miwah pangan.
Kaketus saking buku :
Satua Bali, Penerbit PWII Bali
Komentar
Posting Komentar