CONTOH RPP BAHASA BALI Kelas VII KTSP
Rencana Pelaksanaan Pembelajaran
(RPP)
Satuan Pendidikan : SMP
Mata Pelajaran :
Bahasa Daerah Bali
Kelas / Semester : VII / 2
Materi Pembelajaran : Membaca Puisi.
Alokasi Waktu :
1 x pertemuan (2 x 40 menit)
I.
Standar Kompetensi
Mengungkapkan pikiran, perasaan, informasi
dan pengalaman melalui pembacaan puisi.
II.
Kompetensi dasar
Membacakan sebuah puisi di depan kelas.
III.
Indikator
1) Dapat menulis syarat- syarat
membaca puisi
2) Dapat membaca puisi Bali modern
dengan ekspresi dan penjiwaan yang tepat.
3) Dapat menentukan unsur-unsur
intrinsik yang terkandung pada puisi.
IV.
Tujuan Pembelajaran
1. Siswa dapat menulis syarat- syarat membaca
puisi
2.
Siswa dapat membaca puisi Bali modern dengan ekspresi dan penjiwaan yang tepat.
3. Siswa dapat menentukan unsur-unsur intrinsik yang terkandung pada
puisi.
Uraian Materi
Puisi Bali modern.
Puisi
Bali modern marupa puisi tradisi/purwa (tembang, gending)miwah puisi Bali anyar
9puisi Bali modern).
Puisi Bali anyar inggih punika karya sastra
rikala ngemetuang manah tetueke ngangge srana basa Bali tur susunane kaiket
nganutin kapatehan suara (rima), wirama (irama), wirasa (imaji), miwah kosa
basa.
Puisi
Bali anyar dados kabaca deklamasi utawi kadaramatisasiang (kalampahang) olih
para pangewacen. Yening sampun uning ring artin (teges) puisi pacing prasida
ngawacen utawi deklamasi. Dadosne para pangwacen perlu pisan ngereh unteng,
tetuek, miwah piteket indik napi sane kengin katekedang ring para pamiarsa.
Sering mauruk mamaca puisi Bali anyar pacing prasida gelis uning napi sane
kaunggahang, utawi karasayang olih sang pangawi (penyair) ring puisine punika.
Srana
(unsure intrinsik ) sane ngawangun puisi:
Murda
(judul), unteng (tema, tetuek), piteket (pesan), suara (rima), wirasa (rasa),
lengkara , kosa basa (diksi), miwah wangun puisi (tifografi).
Murda.
Murda utawi judul puisi Bali anyar pacang
nentuang pidaging puisi sane kasusun. Murda puisi Bali anyar dados marupa:
pesengan (nama), genah (tempat), kahanan (keadaan), peristiwa.
Unteng
Unteng utawi suksma mateges pokok reraosan
sane muatang sajeroning daging ring puisi Bali anyar. Unteng utawai tema puisi
dados marupa: tema pendidikan, agama, nasionalisma, social, kepahlawanan,
(kasinatrian), pitutur, piteket.
Piteket.
Piteket utawi amanat teges ipun wantah
pabesen napi sane jagi pacang katekedang ring para pamiarsa.
Suara/wirama (rima, sajak).
Ring panyusunan puisi Bali anyar wenten
pisarta utama sane kabuatang pisan mangda puisine becik kapireng, inggih ipun
kapatehang suara. Suara pateh punika marupa aksara suara (vocal), utawi aksara
wyanjana (konsonan).
Wirasa (emosi, perasaan)
Manah utawi karsa sang pangawi rikala nyurat
puisi Bali anyar ngutamaang pisan napi sane mawasta wirasa. Tatujonnyane tan
lian mangde idep sane kamanahang sang pangawi adung ring suksman, manah, rasa,
karsa ring puisine sane kagurit.
Lengkara
Lengkara ring panyusunan puisi Bali anyar
dados katugel-tugel malih antuk makudang-kudang akeh susunan baris lengkara.
Susuna Bali anyar dados katulis antuk makudang-kudang baris, sane wenten marupa
pada (bait) puisi. Tugel-tugelan lengkarane sane dados makudang- kudang baris
puisi kapari nama enjambemen (potongan baris puisi). Baris puisi dados
dawe bawak susunan lengkarane.
Kosabasa.
Wangun susunan puisi sane sinurat pacang
nganggen kosabasa pilihan. Pilihan kosa basa sane mangge piniki kapari nama
kosabasa utawi diksi. Kosabasa Bali sane mangge wenten kasorohang basa bali
kapara, kasar, alus madia, alus sor, miwah alus singgih.
Wangun puisi (tifografi)
Wangun puisi Bali anyar sane katulis para
pangawi wenten sane marupa papolosan, taler wenten sane tawah-tawah. Wangun
puisi Bali anyar katandain olih susunan baris, wanda, kruna, lengkara miwah
kosabasa.
Ritatkala
ngwacen puisi punika mangda becik wirama (penghayatan) patut pisan uning dumun
napi sane kaunggahang, kamanahang, utawi piteken sane kengin katekedang olih
sang pengawi. Sajeroning ngawacen puisi wenten uger-uger sane patut kauratiang
inggih punika:
-
interpretasi inggih punika narka utawi daging
/suksman puisi punika.
-
Penghayatan inggih punika nelebang unteng
suksman puisi
-
Ekspresi inggih punika semita, semu utawi tata
wedana
-
Olah vocal inggih punika suara sane jelas
kapireng, sida minayang suara sane nganggen suara arda suara, suara cendek
utawi lantang.
-
Nafas inggih punika ngampet angkihan, ngulengang
angkihan.
-
Olah tubuh inggih punika gaya utawi gerakan.
PUISI BALI MODERN
WENGINE DOH
Pikardi : Gede Parma
Yening sampun
klabu wengine masineb
Ketus manahnyane
nyingak praraine
Kausap kulitne
kisut
Sampun sayan
rungked
Kacoreng bukite
kaja kaliput pedut
Wantah kijapan
bintange sekadi matur panyembrama
“Sue sampun
satuane tan kalanturang, indik kuning padine”
Engsek kayune
mirengang gending ibukit
Sagare madune
kanyudang wisia
Yaning sampun
kalabu wengine kaunebang
Karasayang
untune ogah
Bukiye kaja
nyimpen subaya
Duk revolosine
nyantos mangkin during kataur
Bulane alon-alon
magingsir kabucun semenge
Gemah ripah
kantun kadewatan
- Strategi
dan Model Pembelajaran
1) Pendekatan/ Strategi : Inquiri (menemukan
sendiri)
2) Metode/
Model Pembelajaran : Contextual Teaching and Learning.
- Kegiatan Pembelajaran
No.
|
Struktur
|
Kegiatan Guru
|
Kegiatan Siswa
|
Alokasi Waktu
|
1.
|
Pendahuluan
|
a.
Guru mengucapkan salam pembuka
b.
Guru mengabsen siswa
c.
Guru melakukan apersepsi
d. Guru menyampaikan orientasi
(tujuan pembelajaran, uraian kegiatan).
e. Guru
menyampaikan cakupan materi dan penjelasan uraian kegiatan meliputi guru
menjelaskan secara singkat mengenai materi yaitu pembagian jenis puisi Bali,
pengertian puisi Bali anyar, dan unsure intrinsic yang membangun puisi Bali
anyar.
|
a. Siswa mengucapkan salam pembuka.”Om
Swastyastu”sebagai nilai religius
b. Siswa memperhatikan dengan baik.(nilai
disiplin)
c. Siswa mendengarkan penyampaian
tujuan pembelajaran dari guru.
d. Siswa mencatat penjelasan guru.
|
10 menit
|
2.
|
Kegiatan Inti
|
Eksplorasi
a. Menggali pemahaman siswa
mengenai jenis-jenis puisi Bali, serta serta mengeksplor siswa mengenai
pengertian puisi Bali anyar..
b.
Menggali pemahaman siswa mengenai unsure
intrinsik pembangunan puisi Bali anyar.
|
a.
Siswa berpikir
dan membaca buku.(siswa kreatif)
|
15 menit
|
Elaborasi
a.
Guru memberikan penjelasan kepada siswa
tentang tugas yang harus dilakukan.
b.
Guru memberikan tugas kepada siswa untuk
membaca puisi dan mencari unsur-unsur
intrinsic yang terkandung pada puisi
c.
Siswa disuruh ka depan membacakan sebuah
puisi.serta menjelaskan unsure- unsure yang ada pada puisi tersebut
d.
Siswa yang lain menilai cara membaca puisi temanya di depan kelas.
|
a.
Siswa mendengarkan dengan baik.
b. Siswa memperhatikan dengan
seksama.
c. Siswa mendengarkan dengan
tertib.
d. Siswa membentuk kelompok.
e. Perwakilan kelompok membaca
puisi ke depan kelas.kelompok lain menanggapi dan menyampaikan
unsur-intrinsik yang terdapt pada puisi( kreatif tanggung jawab dan kerja
sama)
f. Siswa lain menilai temannya.
|
30 menit
|
||
Konfirmasi
a. Guru memberikan penguatan
terhadap usaha-usaha yang dilakukan siswa.
b. Guru mengadakan konfirmasi jika
ada kesalahan siswa dalam membaca puisi.
|
a. Siswa memperhatikan dengan baik.
b. Siswa mendengarkan perkataan
guru.
|
15 menit
|
||
3.
|
Penutup
|
a. Guru membuat rangkuman dan
refleksi tentang pelajaran yang telah berlangsung.
b. Guru memberikan tugas membuat
puisi Bali modern yang temanya bebas.
c. Guru menutup pelajaran dengan
menghaturkan paramasanti.
|
a. Siswa membuat rangkuman.
b. Siswa mencatat tugas.
c. Siswa mengucapkan paramasanti.(nilai
religius)
|
10 menit
|
Jumlah
|
80 menit
|
|||
- Sumber Pembelajaran
1) Buku
Puspa Sari 1.
2) Buku
LKS Bahasa Bali Kelas VII
3) Buku
Teori-Apresiasi Sastra Bali Anyar.
4) Buku
Penunjang Sastra Bali Modern
- Penilaian
A. Penilaian
Proses
Penilaian dilaksanakan pada saat siswa mampu
untuk membaca puisi didepan kelas.
Rubrik Penilaian Proses
No.
|
Nama
|
Indikator
Penilaian
|
Jumlah Skor
|
Nilai
|
Ket.
|
|||
A
|
B
|
C
|
D
|
|||||
1.
2.
3.
.
.
40.
|
||||||||
Keterangan,
A : Wiraga
B : Semita
C :
Suara/vocal
D :
Intonasi
Skor ; 4 (sangat baik)
3
(baik)
2
(cukup)
1
(kurang)
Skor
yang diperoleh
Skor Maksimal
Kualifikasi Nilai : Amat Baik =
90-100
Baik = 80-89
Cukup = 60-79
Kurang
= 0-59
B. Penilaian
Hasil Belajar
1. Tekhnik
Penilaian : Tes tertulis
2.
Bentuk Instrumen : Uraian
3. Contoh
Instrumen : Soal
Saurin pitaken
ring sor!
1.
Napi murdan puisine sane kawacen iwawu?
2.
Napi unteng puisi ring ajeng?
3.
Indayang rereh piteket-piteket sane wenten ring
puisi ring ajeng?
4.
Sapa sira sane ngawi puisi sane mamurda “Wengine
odah”
Kunci jawaban
1. Wengine
Doh
2. Kasinatrian
(kapahlawanan duk jaman revolusi)
3. Mangda
uning kamelaratan bangsa Indonesiane.
4. Gede
Darma.
- Penskoran
No 1 jawaban benar nilainya 25
No 2 jawaban benar nilainya 25
No 3 jawaban benar nilainya 25
No 4 jawaban benar nilainya 25
Penugasan berstruktur
Tegarang wacen puisi
sane wenten ring lks hal 21 raris rereh unsur- unsur intrinsik sane wenten ring
puisi punika !
Penugasan Mandiri tak terstruktur
Tegarang mekarya puisi soang- soang nganggen tema bebas!
Mengetahui Singaraja Januari 2011
Kepala
SMP Negeri 6 Singaraja Guru
Mata pelajaran
Komentar
Posting Komentar